Kategorie
prawnik OZE Spory regulacyjne przed Sądem Okręgowym w Warszawie Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Podstawowe informacje o odwołaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki

Podstawowe informacje o odwołaniu w sprawach z zakresu regulacji energetyki

Czym jest SOKiK?

Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest Sąd Okręgowy w Warszawie, którego właściwość została ustalona w Kodeksie postępowania cywilnego i obejmuje rozpoznawanie w szczególności spraw toczących się przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 

Zgodnie jednak z kodeksowymi regulacjami, do kompetencji SOKiK należy również prowadzenie postępowań z zakresu regulacji energetyki. Sąd ten właściwy jest w:

  1. rozpoznawaniu odwołań od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, 
  2. rozpoznawaniu zażaleń na postanowienia Prezesa URE wydawane w postępowaniach prowadzonych w oparciu o ustawę z 10 kwietnia 1997 roku – Prawo energetyczne (ustawa – Prawo energetyczne).

Dlaczego branże regulowane mają inny tryb odwoławczy?

Z uwagi na specyfikę spraw odnoszących się do branż regulowanych, a zwłaszcza ich częstą złożoność i skomplikowaność, ustawa – Prawo energetyczne przewiduje, że co do zasady, do spraw z zakresu regulacji energetyki stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jednakże w sprawach odwoławczych zastosowanie znajduje Kodeks postępowania cywilnego. Od decyzji czy postanowienia Prezesa URE nie przysługują bowiem standardowe środki odwoławcze przewidziane przepisami procedury administracyjnej (skarga do NSA czy wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy).

Przyjęcie takiego rozwiązania powoduje, że wniesienie odwołania do SOKiK ma charakter wniesienia powództwa.

Odwołanie w postępowaniu z zakresu regulacji energetyki stanowi szczególny środek prawny – w tego rodzaju sprawach przysługuje bowiem odwołanie kierowanego do sądu powszechnego, a nie sądu administracyjnego.

Podstawową różnicą między rozpoznaniem sprawy przez SOKiK a sąd administracyjny jest fakt, iż postępowanie zainicjowane wniesieniem odwołania toczy się w ramach postępowania cywilnego, kontradyktoryjnego, tj. takiego, w którym spór toczą dwie przeciwstawne strony. Postępowanie przed sądem administracyjnym zmierza do kontroli wydania decyzji czy postanowienia pod kątem jego legalności i celowości.

Jaki jest termin na wniesienie odwołania?

Odwołanie od decyzji Prezesa URE wnosi się w terminie dwóch tygodni od dnia jej doręczenia. Termin na wniesienie zażalenia na postanowienie Prezesa URE wynosi siedem dni. Uchybienie terminowi powoduje odrzucenie odwołania przez SOKiK.

Wskazany ustawowo termin nie może zostać przedłużony. Istnieje natomiast możliwość wnioskowania o jego przywrócenie w razie, gdyby został przekroczony. Aby wniosek o przywrócenie terminu przyniósł oczekiwany skutek, należy dołączyć do niego samo odwołanie. 

Należy pamiętać, że prawidłowo odczytując regulacje wynikające z kpc i kpa, istnieje możliwość publikacji decyzji Prezesa URE w drodze obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej – wówczas, prawidłowo pouczona strona jest związana terminem na złożenie odwołania od dnia obwieszczenia.

Do kogo wnosi się odwołanie?

Odwołanie wnosi się do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa URE, który jest zobowiązany do przekazania go sądowi wraz z aktami sprawy. 

Jednakże, jeśli Prezes uzna odwołanie za słuszne, może on odstąpić od przekazywania akt sądowi i uchylić albo zmienić swoją decyzję w całości lub w części (samokontrola, tj. instytucja znana prawu administracyjnemu). Ma on wobec tego obowiązek niezwłocznie zawiadomić stronę poprzez przesłanie jej nowej decyzji, od której strona również może się odwołać.

Jakie warunki formalne odwołanie do SOKiK powinno spełniać?

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, odwołanie do SOKiK powinno czynić zadość wymogom przewidzianym dla pisma procesowego. Sąd Najwyższy wyraził pogląd o tym, aby odwołanie w takich sprawach traktować na równi z pozwem.

Odwołanie powinno zawierać:

  1. dokładne oznaczenie zaskarżonej decyzji,
  2. przytoczenie zarzutów wobec zaskarżonej decyzji wraz z ich zwięzłym uzasadnieniem, 
  3. wskazanie dowodów w sprawie,
  4. wniosek o uchylenie lub zmianę decyzji w całości lub części.

Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów może odrzucić odwołanie, jeśli z jakichś przyczyn okaże się ono niedopuszczalne (choćby, jeśli wnoszącym je nie jest ani strona, ani osoba zainteresowana) albo jeśli konieczne do uzupełnienia braki formalne nie zostaną uzupełnione w wyznaczonym terminie. Odwołanie jest odrzucane postanowieniem uznawanym za kończące postępowanie. 

Złożenie odwołania podlega opłacie w wysokości 1 000 złotych, natomiast zażalenia 500 złotych.

Strony sporu przed SOKiK

Stronami postępowania przed SOKiK są:

  1. Prezes URE (jako wyłączny pozwany),
  2. wnoszący odwołanie (jako wyłączny powód),
  3. zainteresowany. 

Prezes URE może być reprezentowany przez pracownika URE. 

Zgodnie z treścią kpc, zainteresowanym jest osoba, której prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia w sprawie. 

Jeśli zainteresowany nie został wezwany do udziału w postępowaniu, SOKiK wezwie go na wniosek strony albo z urzędu. Za najwłaściwsze uznaje się traktowanie zainteresowanego w sposób ujęty w art. 510 kpc odnoszącym się do jego osoby w postępowaniu nieprocesowym, tj. osoby, której praw dotyczy wynik postępowania i która może wziąć udział w postępowaniu (staje się wówczas uczestnikiem) albo poprzez interpretowanie pojęcia interesu, o którym mowa zarówno w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i w art. 189 kpc.

W stosunku do prowadzonego przed SOKiK postępowania z udziałem zainteresowanego, odpowiednie zastosowanie mają przepisy o interwencji ubocznej samoistnej. Interwencja samoistna zachodzi, jeśli z istoty spornego stosunku prawnego lub przepisu prawa wynika, że wyrok ma w sposób bezpośredni wpłynąć na interwenienta i przeciwnika strony, do której ten pierwszy przystąpił.

Jakie skutki wywołuje wniesienie odwołania do SOKiK?

Złożywszy odwołanie od decyzji Prezesa URE, strona może zawnioskować do sądu ochrony konkurencji i konsumentów o wstrzymanie wykonania decyzji do czasu rozstrzygnięcia sprawy. 

SOKiK oddali odwołanie od decyzji Prezesa URE (wyeliminuje z obrotu prawnego), jeśli nie znajdzie podstaw do jego uwzględnienia. W sytuacji, gdy sąd stwierdzi, że odwołanie było zasadne, może on decyzję Prezesa URE uchylić albo zmienić w części lub całości, orzekając co do istoty sprawy. Jest to katalog zamknięty i sąd nie ma możliwości wydania orzeczenia innej treści, w tym skierowania sprawę do ponownego rozpoznania.

Decyzję uchyla się wówczas, kiedy była ona dotknięta niemożliwymi do usunięcia na etapie postępowania wadami proceduralnymi; nie jest możliwe uchylenie decyzji przy brakach w ustaleniach stanu faktycznego. Uchylenie decyzji Prezesa URE następuje z mocą wsteczną, co zostało ugruntowane w orzecznictwie.  

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego, SOKiK może również umorzyć zainicjowane odwołaniem postępowanie , jeśli na przykład wnoszący odwołanie je wycofa albo strony zawrą ugodę co do tego odwołania.

Czy prawa do wniesienia odwołania można się zrzec?

Tak. W trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania, stronie przysługuje możliwość złożenia organowi oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania. Powoduje to, że decyzja staje się prawomocna i ostateczna. 

Czy w sprawach z zakresu regulacji energetyki przysługuje skarga kasacyjna?

Tak, zgodnie z art. 479 [56] § 2 kpc, niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia, od wydanego w drugiej instancji orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna. Postępowanie z zakresu regulacji energetyki podlega bowiem wymogom postępowania dwuinstancyjnego.

Wsparcie prawnika w postępowanie odwoławczym z zakresu regulacji energetyki

Jak każde postępowanie przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postępowanie odwoławcze w sprawach decyzji i postanowień wydawanych przez Prezesa URE wymaga profesjonalnej i rzetelnej pomocy doświadczonego prawnika. Jeśli jesteś przedsiębiorcą chcącym wnieść do SOKiK odwołanie w tego rodzaju sprawie, skontaktuj się ze mną. 

Kategorie
prawnik OZE Spory regulacyjne przed Sądem Okręgowym w Warszawie Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Podstawowe informacje na temat umowy dzierżawy

Podstawowe informacje na temat umowy dzierżawy

kancelaria odnawialne źródła energii

Czas, na jaki zawierana jest umowa dzierżawy, wiążąca właściciela gruntu z organizatorem farmy fotowoltaicznej, niejednokrotnie trwa dłużej niż małżeństwo. Rozstanie stron umowy, na podstawie której dokonano inwestycji o znacznej wartości, zwłaszcza finansowanej kredytem bankowym – również jest bolesne. I tak samo jak rozwód, niesie za sobą konieczność dokonywania skomplikowanych rozliczeń.

Sytuacja może się dodatkowo skomplikować, jeżeli organizator farmy fotowoltaicznej adaptuje umowę dzierżawy pod OZE znalezioną w Internecie. Oczywiście, w sieci można czasem znaleźć dobrą umowę, która może stać się bazą do dalszych negocjacji. Warto jednak korzystać z gotowych wzorców świadomie.

Prawo cywilne nie jest czarną magią – każdy może poznać podstawowe pojęcia. Żeby świadomie zawierać umowy oraz negocjować ich warunki, warto mieć podstawową wiedzę na temat przepisów dotyczących dzierżawy.

Niniejszy artykuł ma na celu przybliżenie podstawowych pojęć, przydatnych stronom umowy dzierżawy gruntu pod farmę fotowoltaiczną.

Umowa może różnić się od ustawowego wzorca

Przepisy kodeksu cywilnego, regulujące stosunki umowne, mają co do zasady charakter względnie obowiązujący. Oznacza to, że mogą być wolą stron zmienione w umowie. Dzięki temu umowa może być dostosowana do potrzeb i możliwości stron.

Charakterystyka umowy dzierżawy

Zgodnie z art. 693 § 1 kodeksu cywilnego, przez umowę dzierżawy wydzierżawiający zobowiązuje się oddać dzierżawcy rzecz do używania
i pobierania pożytków przez czas oznaczony lub nieoznaczony,
a dzierżawca zobowiązuje się płacić wydzierżawiającemu umówiony czynsz.

Czynsz może być zastrzeżony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. W praktyce czynsz jest wypłacany w pieniądzu. Wydaje się jednak możliwa sytuacja, w której świadczeniem dzierżawcy byłaby produkowana na dzierżawionym gruncie energia elektryczna.

Czynsz może być również oznaczony w ułamkowej części pożytków (693 § 2).

Z powyższego wynika, że jeżeli strony tak postanowią, wynagrodzenie właściciela nieruchomości może być uzależnione od dochodów uzyskiwanych przez instalację OZE.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 października 2012 r. w sprawie prowadzonej pod sygnaturą IV CSK 244/12 stwierdził, że umowa dająca stronie uprawnienie do uzyskiwania dochodów ze sprzedaży energii elektrycznej otrzymywanej przez przetworzenie energii wiatrowej za pomocą turbin wiatrowych w zamian za periodyczne świadczenie pieniężne określane jako procent od wartości sprzedanej energii elektrycznej jest umową nienazwaną, do której, w zakresie nią nieobjętym, mogą mieć odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego
o dzierżawie.

Jak nazywają się strony umowy dzierżawy

Właściciel gruntu – wydzierżawiający

Osoba, która za opłatą korzysta z gruntu i na nim zarabia – dzierżawca.

Czy dzierżawca może zmienić przeznaczenie gruntu

Zgodnie z art. 696 kodeksu cywilnego, dzierżawca powinien wykonywać swoje prawo zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki i nie może zmieniać przeznaczenia przedmiotu dzierżawy bez zgody wydzierżawiającego.

Co się stanie z urządzeniami zainstalowanymi przez dzierżawcę po ustaniu umowy

Do umowy dzierżawy odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy o najmie.  Zgodnie z art. 676 kodeksu cywilnego, jeżeli najemca ulepszył rzecz najętą, wynajmujący, w braku odmiennej umowy, może według swego wyboru albo zatrzymać ulepszenia za zapłatą sumy odpowiadającej ich wartości w chwili zwrotu, albo żądać przywrócenia stanu poprzedniego.

Moim zdaniem już w umowie dzierżawy warto precyzyjnie określić, co stanie się z ulepszeniami po rozwiązaniu umowy.

Czy można rozwiązać umowę z dzierżawcą, który zalega z czynszem

Zgodnie z regulacją kodeksową, jeżeli dzierżawca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a w wypadku gdy czynsz jest płatny rocznie, jeżeli dopuszcza się zwłoki z zapłatą ponad trzy miesiące, wydzierżawiający może dzierżawę wypowiedzieć bez zachowania terminu wypowiedzenia. Jednakże wydzierżawiający powinien uprzedzić dzierżawcę udzielając mu dodatkowego trzymiesięcznego terminu do zapłaty zaległego czynszu.

Przykładowe kwestie, na które warto zwrócić uwagę negocjując umowę

  • Kiedy nastąpi wydanie nieruchomości dzierżawcy?
  • Czy potrzebny jest podział geodezyjny gruntu? Kto za taki podział zapłaci?

Zdarza się, że w umowach zawierane są postanowienia, które mają na celu dostosowanie wielkości dzierżawionego gruntu do ostatecznego kształtu farmy fotowoltaicznej.

  • Czy rolnik oddający w dzierżawy swoją ziemię (wydzierżawiający) będzie uprawniony do korzystania z dzierżawionej działki, np. wypasania tam bydła? Czy będzie mógł zabrać skoszoną trawę?
  • Prawo wejścia na dzierżawiony teren a także prawo przechodu i przejazdu przez inne tereny wydzierżawiającego

W umowach dzierżawy pod projekty PV niejednokrotnie zawierane są postanowienia, które uprawniają dzierżawcę do wejścia na teren projektowanej farmy fotowoltaicznej jeszcze zanim dzierżawca będzie zobowiązany do zapłaty wynagrodzenia właścicielowi gruntu. Ponadto, ze względu na kształt działki, dostępność infrastruktury etc., dzierżawca zapewnia sobie prawo do przechodu i przejazdu przez grunty nie objęte umową dzierżawy, należące do wydzierżawiającego (np. będącego rolnikiem). Warto, negocjując stawkę czynszu, mieć na względzie wskazane niedogodności.

  • Od jakiego momentu dzierżawca zobowiązany jest płacić wydzierżawiającemu (właścicielowi gruntu)?

W praktyce wiele zależy od negocjacji miedzy właścicielem gruntu a przedsiębiorcą zainteresowanym wzięciem gruntu w dzierżawę. Można wyobrazić sobie następujące rozwiązania:

– od dnia zawarcia umowy,

– od dnia, w którym dzierżawca uzyskał prawo wejścia na dzierżawioną nieruchomość dla siebie i osób, które na niego pracują,

– od dnia uzyskania pozwolenia na budowę,

– od dnia powzięcia informacji o wygraniu aukcji OZE,

– od dnia rozpoczęcia robót budowlanych,

– od dnia pierwszego wytworzenia energii elektrycznej.

  • Prawo do przeprowadzenia kabli i przewodów elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych.
  • Służebności pod infrastrukturę elektroenergetyczną i telekomunikacyjną.
  • Zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane oraz inne zgody, upoważnienia etc. wymagane przez obowiązujące przepisy lub wynikające z potrzeb procesu inwestycyjnego.

Zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy – Prawo budowlane, przez prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane należy rozumieć tytuł prawny wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, przewidującego uprawnienia do wykonywania robót budowlanych. Umowa dzierżawy jest stosunkiem zobowiązaniowym.

  • Ujawnienia praw dzierżawcy w księdze wieczystej.

Jak wynika z art. 31  ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wpis może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym, jeżeli przepisy szczególne nie przewidują innej formy dokumentu. W związku z tym, jeżeli podstawę wpisu stanowić ma umowa, powinna być opatrzona notarialnie poświadczonym podpisem właściciela nieruchomości. Podpis notarialnie poświadczony jest czym innym niż akt notarialny.

  • Naprawa szkód na gruncie dzierżawionym oraz na innych gruntach wydzierżawiającego.
  • Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, zakres ubezpieczenia.
  • Możliwość zebrania pozostawionych zasiewów, zagwarantowanie możliwości zebrania płodów rolnych przed rozpoczęciem robót budowlanych.

Trzeba mieć na względzie, że dzierżawca korzystający z aukcyjnego systemu wsparcia jest zobowiązany do zrealizowania inwestycji w określonym czasie.

Model biznesowy wielu organizatorów farm fotowoltaicznych zakłada sprzedaż projektu po dopełnieniu wszystkich formalności oraz wygraniu aukcji OZE. W takiej sytuacji przenoszone są uprawnienia z zawartych umów oraz wydanych decyzji.

  • Zobowiązanie się właściciela gruntu (wydzierżawiającego) do określonych czynności, np. wycinki drzew, rozebrania budynków etc.
  • Zobowiązanie wydzierżawiającego do powstrzymywania się od określonych czynności, np. do powstrzymania się od wznoszenia budynków w określonej odległości od farmy i powyżej określonej wysokości, obowiązek powstrzymywania się od sadzenia drzew.

Ze względu na długość trwania umowy najmu, ustalając wysokość czynszu dzierżawnego trzeba mieć na względzie ograniczoną użyteczność gruntów sąsiadujących z planowaną farmą fotowoltaiczną.

  • Uregulowanie kwestii nadzoru wizyjnego (problem rejestrowania obrazu na nieruchomości wydzierżawiającego).
  • Zakres prawa do korzystania z dróg i innych elementów infrastruktury, wzniesionej przez dzierżawcę lub na jego koszt.
  • Prawo pierwokupu przysługującego dzierżawcy.

Zgodnie z art. 597 § 1 kodeksu cywilnego, rzecz, której dotyczy prawo pierwokupu, może być sprzedana osobie trzeciej tylko pod warunkiem, że uprawniony do pierwokupu swego prawa nie wykona.

  • Kto uiszcza opłaty i podatki związane z nieruchomością
  • Prawo własności urządzeń
  • Czy można wypowiedzieć umowę dzierżawy w stosunku do poszczególnych działek objętych umową, czy też w stosunku do przedmiotu dzierżawy jako całości?
  • Kiedy wydzierżawiający może wypowiedzieć umowę?
  • Zaniechanie inwestycji jako przesłanka wypowiedzenia umowy.
  • właściwość sądu.

W wielu przypadkach dzierżawcą będzie spółka zarejestrowana w miejscowości oddalonej od dzierżawionego gruntu. Prowadzenie sporu z dala od miejsca zamieszkania lub siedziby może wiązać się z dużą niedogodnością zarówno dla wydzierżawiającego, jak również dla dzierżawcy. Warto zatem zwrócić uwagę na klauzulę w umowie, która stanowi o tym, gdzie będą rozstrzygane ewentualne spory.

Zasadą jest, że powództwo w sprawach dotyczących dzierżawy wytacza się według właściwości ogólnej, albo przed sąd właściwy dla miejsca położenia nieruchomości.

Korzystając z usług radcy prawnego lub adwokata, specjalizującego się
w inwestycjach w odnawialne źródła energii, łatwiej jest wynegocjować i precyzyjnie zapisać warunki umowy. Dobra, szyta na miarę umowa pozwala na uniknięcie wielu niedomówień i zapobieżenie ewentualnym konfliktom. Nie bez znaczenia jest również tzw. bankowalność projektu.